تبلیغات
اندیشه در اخلاق انسانی - توهم قداست

چشم ها را باید شست جور دیگر باید دید .

توهم قداست

نویسنده :احسان
تاریخ:چهارشنبه 26 آبان 1389-01:14 ق.ظ

توهم قداست

علامت سطحی‌نگری در عرصه دینداری، «توّهم قداست» در همه مسائل مرتبط با «دین» است. به گمان این افراد، همین كه موضوعی «رنگ مذهبی» و دینی به خود گرفت، «مقدس» می‌شود. برای سطحی‌‌نگران این مسأله مطرح نیست كه «چنین رنگی» از كجا آمده و چقدر اصالت دارد؟ و همین كه چیزی در این قلمرو قرار گرفت جامه قداست بر او پوشانده می‌شود و بلافاصله ابراز تردید درباره آن بی‌دینی به حساب می‌آید!

 

برای افراد ظاهربین، گاه یك «شخص عامی» چنان «مقدس» می‌شود كه درباره هیچ یك از رفتار‌های او نباید شك كرد، یعنی به راحتی «اشخاص عادی»، در رتبه «معصوم» قرار می‌گیرند و باب تأمل در خطا و صواب بودن اعمالشان مسدود می‌گردد!

سطحی‌نگران گاه یك انسان معمولی (مثلا یک ایت الله یا پیشوای جماعت) را در بام دنیا می‌بینند كه بر همه حوادث تاریخ از گذشته و حال تسلط دارد و همه پرده‌ها از مقابل دیدگانش كنار رفته است! و نباید گمان برد كه شاید از قضیه‌ای بی‌خبر مانده و یا شاید خبری وارونه به او داده باشند.

قرآن به صورت تاریخى گفته است «اتخذوا احبارهم و رهبانهم اربابا من دون الله‏» ; یعنى یهودیان و مسیحیان روحانیون خود را علاوه بر خدا مى‏پرستیدند

اینها معامله‏اى را که انسان باید با خدا انجام دهد با علماى دینشان مى‏کردند . تنها خداست که باید سخنانش را بدون دلیل پذیرفت و شما سخن هرکسى را بدون دلیل بپذیرید، او را پرستیده‏اید . اگر سخن روحانیون را هم بدون دلیل پذیرفتیم، در واقع روحانى‏پرست‏شده‏ایم .
ویژگى دومى هم وجود دارد که از روحانیت‏پرستى بزرگ‏تر است و آن خودپرستى است . ما خودمان را هم مى‏پرستیم . خودپرستى وجوه مختلف دارد که من تنها به یکى از آنها اشاره مى‏کنم: ما عقیده خود را مى‏پرستیم . هرکه عقیده خود را پرستید، خودپرست است، و هرکه خودپرست‏بود، خداپرست نیست . علامت اینکه خودپرست نیستم این است که حاضرم عقیده‏ام را با هر عقیده دیگر یا هر واقعیت دیگرى مواجه سازم; اگر در این مصاف، حقانیت عقیده‏ام اثبات شد، از آن به بعد، به این عقاید پاى‏بندم . دلیل پاى‏بندى من این است که عقاید مذکور حق بوده‏اند; اگر در این مصاف، عقیده من شکست‏خورد، دست از آن بر مى‏دارم . علامت انسانى که خودپرست نیست، نداشتن عقیده نیست، بلکه به مواجهه عقاید و واقعیت‏هاى دیگر رفتن است .

در نزد دین‌داران سطحی، چون هر گونه روایت، به خصوص اگر مربوط به ادعیه و اوراد و اذكار باشد از نهایت اعتبار برخور‌دار است، لذا كسی كه نسبت به برخی از آنها تردید كند، در «مقدسات» و «مسلّمات» تردید كرده است.

از همین روست كه هر عالمی كه در برابر این گروه بایستد، آبرویش به تاراج می‌رود و آماج تهمت‌ها قرار می‌گیرد.

 

دینداران سطحی‌نگر، وقتی درباره دینداری دیگران هم قضاوت می‌كنند، تنها ملاك تدیّن را برخی از رفتار‌ها كه «نماد دینی» داشته و به ظاهر افراد مربوط می‌شود، می‌دانند. مثلاً علائم سه گانه: انگشتر، تسبیح و محاسن، نشانه قطعی متدین بودن است، و اگر شخصی با این علائم، گاه قطره اشكی هم بریزید و به زیارتی هم برود كه قطعاً، از رتبه بالای تدین برخور‌دار است. برای این گونه افراد باور‌كردنی نیست كه فرموده امام صادق در اصول كافی (ج 2، ص111) این باشد که: حتی با «سجده طولانی» هم دینداران واقعی را نمی‌توان شناخت، بلكه دیندار حقیقی ، با «راست‌گوئی»‌شناخته می‌شود. استدلال امام این است كه گاه ركوع و سجده و رفتار مذهبی برای شخص، «جنبه عادت» بخود می‌گیرد و در این صورت نباید آن را به حساب تقوی و دیانت او گذاشت، تقوی و دیانت در ادب گفتاری و رعایت حقوق دیگران، خود را نشان می‌دهد.

سطحی‌نگری با ممنوعیّت پرسش‌گری نیز تلازم دارد. افراد سطحی‌نگر كه عقاید و افكارشان، پایه و اساس محكمی ندارد، به شدّت از مطرح شدن «سؤالات دیگران» هراسناكند. آنها با طرح سؤالات به بهانه انكه موجب «تزلزل» در عقاید مردم می‌شود، مخالفت می‌كنند و گمان می‌برند با این ممنوعیّت، می‌توان جلوی شك و تردید را گرفت و ایمان افراد را حفظ كرد!

 

این افراد، فكر می‌كنند كه وقتی «فرمان ممنوعّیت» پرسش صادر شود، به یك باره پرسش‌ها نابوده شده و ذهن‌ها از شك و تردید، پاك می‌شود و باور‌ها حفظ می‌گردد!

 

ولی متفكران اسلامی كه به عمق و اصالت تفكرات خود باور‌ دارند، از پرسش‌ها استقبال نموده و حتی تشكیك‌ها و تردید‌های مخالفان را هم موجب بارور‌شدن بیشتر تحقیقات دینی می‌شمارند. استاد مطهری، كه در قرن اخیر در خط مقدم دفاع فكری از اسلام  قرار داشت، این تهاجمات را موجب تقویت بنیه فكری جامعه اسلامی و تولید آثار غنی‌تر می‌دانست.

 

قم حوزه مقدسه علمیه

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Foot Issues
شنبه 14 مرداد 1396 02:25 ق.ظ
Very nice post. I just stumbled upon your blog and wished to say that I've truly enjoyed surfing around your blog
posts. After all I'll be subscribing to your rss feed and I hope you write again very soon!
Harold
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 12:43 ق.ظ
I'm very happy to read this. This is the kind of manual that needs to be
given and not the accidental misinformation that's at the other blogs.
Appreciate your sharing this greatest doc.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 01:30 ب.ظ
I don't even know the way I stopped up here, but I assumed this put
up was once good. I don't know who you're however certainly
you're going to a well-known blogger for those who aren't already.
Cheers!
BHW
دوشنبه 21 فروردین 1396 03:24 ق.ظ
Hey There. I discovered your blog the usage of msn. This is an extremely smartly written article.
I will make sure to bookmark it and return to read extra of your helpful info.
Thank you for the post. I will certainly return.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo